Wers

Wers jest kombinacją tych stóp. Może ich zawierać osiem, sześć, cztery, trzy lub (wyjątkowo rzadko) dwie. Jego granicę wyznacza rym, który w klasycznym wierszu arabskim jest monorymem, ponieważ wszystkie wersy utworu niezależnie od jego długości zamykają identyczne układy brzmieniowe. Wersy o parzystej liczbie stóp są rytmicznie dwudzielne, co oznacza, że składają się z dwóch symetrycznych co do układu stóp połówek, czyli półwersów lub hemistychów (ar. šaṭr lub miṣrāᶜ). W dobie piśmiennictwa przyjęła się konwencja specjalnego zaznaczania tej dwudzielności; albo poprzez zapisywanie hemistychów w pewnym odstępie od siebie, albo też przy pomocy umieszczanego pomiędzy nimi odpowiedniego znaku graficznego.

Przedział dwudzielności zbiega się przeważnie z końcem ostatniego wyrazu pierwszego hemistychu, jednak nie jest to regułą. Często zdarzają się wersy bezśredniówkowe, ale i wówczas dwudzielność metryczna jest zwyczajowo zaznaczana w ten sposób, że wyraz wypadający na granicy hemistychów zapisywany jest w połowie w jednym a w połowie w drugim hemistychu, tak jak w znanej kasydzie Al-Ḥāriṯa Ibn Ḥilizza al-Yaškuriego:

W tym fragmencie kasydy tylko wersy pierwszy i ostatni mają wyraźnie zaznaczoną średniówkę. W pozostałych wersach granica członu metrycznego przechodzi przez środek wyrazu lub — jak w wersie czwartym — wewnątrz spójnej syntaktycznie i fonetycznie konstrukcji dopełniaczowej (tzw. al-iḍāfa), której części składowe połączone są ze sobą na zasadzie sandhi zewnętrznego.

Izometryczność hemistychów w ramach jednego wersu polega na tożsamości porządku stóp, co niekoniecznie pociąga za sobą automatyczną zgodności iloczasową czy sylabiczną. To samo odnosi się do wersów. Stopa wierszowa może mieć bowiem różną długość rzeczywistą. Wynika to ze wspomnianej już zmiennej natury jej części słabej (sabab), ale zależy także od pozycji w wersie. Stopy końcowe w obu członach wersowych mogą mianowicie mieć postać skróconą. Dlatego w teorii al-Farāhīdiego znalazły się pojęcia: ziḥāf — na określenie fakultatywnego stłumienia segmentu komplementarnego oraz ᶜilla — oznaczające obowiązującą na prze­strzeni całego wiersza zmianę w zakończeniach stóp zamykających hemistychy.

Stłumienie może być pojedyncze (ar. ziḥāf mufrad), tzn. ograniczajce się do jednego segmentu komplementarnego jak np.: ⏑ => ⏑⏑, ⏑ => ⏑⏑, ⏑=>⏑⏑, ⏑=>⏑⏑, ⏑⏑⏑=>⏑, ⏑⏑⏑=>⏑⏑, ⏑⏑⏑ => ⏑, ⏑⏑⏑=>⏑⏑, albo też powójne (ar. ziḥāf muzdawaǧ), jeśli obejmuje dwa takie segmenty w stopie, jak np.: ⏑ => ⏑⏑⏑, ⏑⏑⏑ => ⏑⏑, ⏑ => ⏑⏑⏑, ⏑⏑⏑ => ⏑⏑.

Ze stłumieniem wiążą się dwie reguły ograniczające jego zastosowanie w pewnych okolicznościach. Jedna z nich o nazwie muᶜāqaba wyklucza równoczesne stłumienie w dwu sąsiadujących ze sobą segmentach komplementarnych, natomiast druga — tzw. murāqaba — stanowi, że z dwóch sąsiednich segmentów komplementarnych jeden musi mieć zawsze postać stłumioną. Zapobiega to występowaniu ciągów czterech krótkich lub czterech długich sylab w wersach, co mogłoby doprowadzić do rozchwiania struktury rytmicznej i w konsekwencji załamania wzorca metrycznego.

Zmiany w zakończeniach hemistychów dzieli się na:

a) kataleksę (ar. ᶜillat an-naqṣ), czyli redukcję ostatniej stopy, np.: ⏑=>⏑⏑, ⏑⏑⏑ => ⏑, ⏑ => , ⏑ => , ⏑ => ⏑, ⏑⏑⏑ => ⏑⏑, ⏑ => , ⏑ => , ⏑ => , ⏑ => . Obejmuje ona zarówno segmenty konstytutywne jak i komplementarne.

b) hiperkataleksę (ar. ᶜillat az-ziyāda), czyli rozszerzenie ostatniej stopy, członu wersowego, jak np.: ⏑⏑⏑=>⏑⏑⏑, ⏑=>⏑, ⏑=> ⏑.

Tak duża zmienność stóp zamykających hemistychy musiała przyciągnąć szczególną uwagę al-Farāhīdiego i zapewne dlatego nadał im specjalne nazwy; ᶜarūḍ dla stopy przedśredniówkowej i ḍarb dla stopy klauzulowej.