Strona bierna

W języku arabskim stronę bierną tworzy się przez alternację samogłoskową.

1. W czasie przeszłym polega ona najogólniej na wprowadzeniu samogłoski i po drugiej spółgłosce rdzennej oraz samogłoski u po pierwszej spółgłosce rdzennej a także w towarzyszących jej afiksach jak w poniższym zestawieniu:


Temat	Wzór		Przykład
I	فُعِلَ	fuᶜila	كُتِبَ	kutib^a – został napisany
II	فُعِّلَ	fuᶜᶜila	دُرِّسَ	durris^a – był nauczany
III	فُوعِلَ	fūᶜila	شوهِدَ	šūhid^a – był oglądany
IV	أُفْعِلَ	ᵓufᶜila	أُرْسِلَ	ᵓursil^a – został wysłany
V	تُفُعَّلَ	tufuᶜᶜila	تُكُلِّمَ	tukullim^a – był mówiony
VIII	اُفْتُعِلَ	uftuᶜila	اُخْتُطِفَ	uḫtuṭif^a – został porwany
X	اُسْتُفْعِلَ	ustufᶜila	اُسْتُعْمِلَ	ustuᶜmil^a – został użyty

W tematach tzw. czasowników ułomnych dochodzą jeszcze inne zmiany fonetyczne:

a) w formach tematu IV, w których pierwszą spółgłoską rdzenną jest (و) spółgłoska ta w połączeniu z poprzedzającą ją samogłoską u prefiksu słowotwórczego tworzy długą samogłoskę ū. Stąd np. أُوقِعَ (ᵓūqiᶜ^a) – został zrzucony, strącony czy أُوقِفَ (ᵓūqif^a) – został zatrzymany.

b) w tematach I, VIII i X, w których środkową spółgłoską rdzenną jest (و) lub (ي) miejsce długiej samogloski ā zajmuje długa samogłoska ī, np.: قِيلَ (qīl^a) – zostało powiedziane, powiedziano, mówiono, اُخْتِيرَ (uḫtīr^a) – został wybrany czy اُسْتُضِيفَ (ustuḍīf^a) – został ugoszczony;

c) Spółgłoska (و) będąca trzecią spółgłoską rdzenną grupy czasowników ułomnych zostaje w wyniku asymilacji do poprzedzającej ją samogłoski i zastąpiona przez (ي). Stąd np. دُعِيَ (duᶜiy^a) – został zaproszony, دُعِيتُمْ (duᶜītum) – zostaliście zaproszeni.

2. W czasie teraźniejszym strona bierna polega na wprowadzeniu samogłoski a po drugiej spółgłosce rdzennej oraz w afiksach słowotwórczych jak również samogłoski u w prefiksach koniugacyjnych:


Temat	Wzór		Przykład
I	يُفْعَلُ	yufᶜalu	يُكْتَبُ	yuktab^u – jest pisany
II	يُفَعَّلُ	yufaᶜᶜalu	يُدَرَّسُ	yudarras^u – jest nauczany
III	يُفاعَلُ	yufāᶜalu	يُشاهَدُ	yušāhad^u – jest oglądany
IV	يُفْعَلُ	yufᶜalu	يُرْسَلُ	yursal^u – jest wysyłany
V	يُتَفَعَّلُ	yutafaᶜᶜalu	يُتَكَلَّمُ	yutakallam^u – jest mówiony
VIII	يُفْتَعَلُ	yuftaᶜalu	يُخْتَطَفُ	yuḫtaṭaf^u – jest porywany
X	يُسْتَفْعَلُ	yustafᶜalu	يُسْتَعْمَلُ	yustaᶜmal^u – jest używany

a) W formach czasu teraźniejszego tematu podstawowego i tematu IV, w których pierwszą spółgłoską rdzenną jest (و) spółgłoska ta jest zachowana, jednak w połączeniu z poprzedzającą ją samogłoską u prefiksu tworzy długą samogłoskę ū. Stąd np. يُوضَعُ (yūḍaᶜ^u) – jest kładziony czy يُوقَفُ (yūqaf^u) – jest zatrzymywany.

b) Spółgłoska (و) będąca trzecią spółgłoską rdzenną zostaje zastąpiona przez (ي) i czasowniki tego typu odmieniają się jak przytoczony wyżej يَلْقى (yalqā). Stąd np. يُدْعى (yudᶜā) – jest przywoływany lub nazywany, تُدْعَيانِ (tudᶜayānⁱ) – jesteście [wy dwaj] przywoływani, يُدْعَيْنَ (yudᶜayna) – one są przywoływane czy يُدْعَوْنَ (yudᶜawna) – oni są przywoływani. Tak samo odmieniają się tematy derywowane.

c) W tematach I, VIII i X, w których drugą rdzenną spółgłoską jest (و) lub (ي) środkową samogłoską tematyczną w stronie biernej będzie zawsze ā, np.: يُقالُ (yuqāl^u) – mówi się, يُخْتارُ (yuḫtār^u) – jest wybierany czy يُسْتَضافُ (yustaḍāf^u) – jest goszczony.